DISH... Η προοδευτική 'σκλήρυνση' της σπονδυλικής στήλης που μπορεί να εμφανιστεί μετά τα 50.

Η διάχυτη ιδιοπαθής σκελετική υπερόστωση (DISH ή νόσος Forestier) είναι μια πάθηση που κυρίως «σκληραίνει» τη σπονδυλική στήλη σε μεγαλύτερες ηλικίες. Πρόκειται συνήθως για αργή, χρόνια κατάσταση και όχι για κάτι που εξελίσσεται απότομα.

Τι είναι με απλά λόγια

Στη DISH δημιουργείται παραπάνω οστό πάνω στους συνδέσμους και τους τένοντες γύρω από τη σπονδυλική στήλη. Αυτό κάνει τη σπονδυλική στήλη πιο «άκαμπτη», σαν να «κολλάνε» μεταξύ τους κάποιοι σπόνδυλοι.​

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Η πάθηση εμφανίζεται κυρίως σε άτομα πάνω από 50–60 ετών και είναι πιο συχνή στους άνδρες. Συνδέεται συχνά με αυξημένο βάρος, σακχαρώδη διαβήτη και γενικά προβλήματα του μεταβολισμού, αλλά η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή.​

Ποια συμπτώματα μπορεί να έχει

Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν κανένα σύμπτωμα και το πρόβλημα φαίνεται τυχαία σε μια ακτινογραφία. Όταν υπάρχουν ενοχλήματα, συνήθως είναι:

• Πιάσιμο και δυσκαμψία στην πλάτη ή τη μέση, ειδικά το πρωί

• Ήπιος έως μέτριος χρόνιος πόνος που χειροτερεύει με κούραση ή ακινησία

Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις στον αυχένα, τα οστά μπορεί να πιέσουν τον οισοφάγο ή την τραχεία και να προκαλέσουν δυσκολία στην κατάποση ή βράχνιασμα.​

Πώς φαίνεται στις εξετάσεις

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με ακτινογραφίες ή αξονική της σπονδυλικής στήλης. Ο γιατρός βλέπει σαν «γλώσσες» ή «γέφυρες» οστού μπροστά από πολλούς συνεχόμενους σπονδύλους, ενώ οι δίσκοι και οι μικρές αρθρώσεις συχνά παραμένουν σχετικά καλά. Οι εξετάσεις αίματος συνήθως είναι φυσιολογικές.​

Δεν είναι το ίδιο με άλλες «ρευματικές» παθήσεις

Η DISH δεν είναι κλασική φλεγμονώδης ρευματοπάθεια. Σε αντίθεση με την αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα, εμφανίζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες και δεν συνοδεύεται συνήθως από έντονα φλεγμονώδη ευρήματα στις εξετάσεις ή χαρακτηριστική προσβολή των ιερολαγονίων αρθρώσεων.​

Χρειάζεται να ανησυχώ για τα παιδιά μου;

Δεν θεωρείται τυπικά κληρονομική νόσος, παρότι μπορεί να υπάρχει μια γενική προδιάθεση σε ορισμένες οικογένειες. Δεν υπάρχουν ειδικές γενετικές εξετάσεις που να γίνονται για τη DISH στην καθημερινή πράξη.​

Τι θεραπεία υπάρχει

Δεν υπάρχει χάπι που να «διαλύει» το επιπλέον οστό ή να το γυρίζει στην προηγούμενη κατάσταση. Στους περισσότερους ανθρώπους όμως αρκεί απλή, συντηρητική αντιμετώπιση:

• Παυσίπονα ή/και αντιφλεγμονώδη όταν πονάει η μέση ή η πλάτη

• Φυσικοθεραπεία και ασκήσεις για καλύτερη ευλυγισία και μυϊκή ενδυνάμωση

• Ρύθμιση βάρους, σακχάρου και χοληστερίνης με τη βοήθεια του γιατρού

  
  

Χειρουργείο χρειάζεται σπάνια, μόνο όταν το έξτρα οστό πιέζει σοβαρά νεύρα, τον οισοφάγο ή την τραχεία ή όταν συμβεί κάταγμα σε πολύ άκαμπτη σπονδυλική στήλη.​ Είναι πολύ σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι οι ασθενείς με DISH έχουν κάποιες σημαντικές ιδιαιτερότητες όταν χρειάζονται χειρουργείο στη σπονδυλική στήλη. Αυτές επηρεάζουν τόσο τον προεγχειρητικό σχεδιασμό όσο και την τεχνική και την ασφάλεια του χειρουργείου:

• Επειδή στη DISH μεγάλα τμήματα της σπονδυλικής στήλης είναι αγκυλωμένα, λειτουργούν δηλαδή σαν ένα ενιαίο «μακρύ οστό, αυτή καθίσταται πιο εύθραυστη σε κάταγμα ακόμη και μετά από μικρό τραυματισμό, και τα κατάγματα είναι συχνά ασταθή, με αυξημένο κίνδυνο νευρολογικής βλάβης.​

• Οι ασθενείς με DISH είναι συνήθως ηλικιωμένοι, με συνοδά μεταβολικά νοσήματα (διαβήτη, παχυσαρκία, καρδιολογικά), άρα έχουν αυξημένο αναισθησιολογικό και χειρουργικό κίνδυνο. Υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα λοιμώξεων, καθυστερημένης πώρωσης και επιπλοκών από παρατεταμένη κατάκλιση, γι’ αυτό απαιτείται σχολαστικός πολυπαραγοντικός σχεδιασμός και έμφαση στην πρώιμη κινητοποίηση.

• Η περιορισμένη κινητικότητα (αυχένας, θωρακική, οσφυϊκή μοίρα) δυσκολεύει την αναισθησία (διασωλήνωση), αλλά και την τοποθέτηση του ασθενούς στο χειρουργικό τραπέζι χωρίς να προκληθεί κάταγμα. Χρειάζεται προσεκτικός έλεγχος για «σιωπηρά» κατάγματα, λεπτομερής απεικόνιση (CT/MRI μεγάλου τμήματος της σπονδυλικής στήλης) και ιδιαίτερη προσοχή στους χειρισμούς κατά την αναισθησία και την αλλαγή θέσης.​

• Όταν υπάρχει κάταγμα ή όταν γίνεται αποσυμπίεση, συνήθως απαιτείται μακρύτερη σπονδυλοδεσία (πολλοί σπόνδυλοι πάνω και κάτω από τη βλάβη) σε σχέση με άλλους ασθενείς.

• Η οστεοπόρωση που συχνά συνυπάρχει αυξάνει τον κίνδυνο χαλάρωσης ή αποτυχίας των υλικών, οπότε απαιτούνται ενισχυμένες τεχνικές (π.χ. περισσότερες βίδες, τσιμέντο, ισχυρότερα εμφυτεύματα).​

  
  

Τι βοηθά στην καθημερινότητα

• Ήπια, τακτική άσκηση (περπάτημα, κολύμπι, απλές διατάσεις)

• Αποφυγή πολλών ωρών στην ίδια στάση, ειδικά καθιστός

• Προσοχή στις πτώσεις και στα απότομα χτυπήματα, κυρίως σε μεγαλύτερη ηλικία

• Τακτική παρακολούθηση από γιατρό (ορθοπαιδικό, ρευματολόγο ή νευροχειρουργό, ανάλογα με το πρόβλημα)

  
  

Παρότι η εικόνα στις ακτινογραφίες μπορεί να φαίνεται εντυπωσιακή, σε πολλούς ανθρώπους η DISH μένει ήπια και επιτρέπει φυσιολογική ζωή, με λίγη παραπάνω προσοχή και σωστές συνήθειες.

Πηγή φωτογραφίας: Kuperus, Jonneke S et al. “The Natural Course of Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis in the Thoracic Spine of Adult Males.” The Journal of rheumatology vol. 45,8 (2018): 1116-1123. doi:10.3899/jrheum.171091

Tρισδιάστατη ανακατασκευή αξονικής τομογραφίας θώρακα που έγινε στον ίδιο ασθενή το 2005, το 2008 και το 2010 και απεικονίζει τη σταδιακή οστεοποίηση της σπονδυλικής στήλης.