Το ξέρατε ότι υπάρχει μια - όχι και τόσο συχνή - μορφή άνοιας τα συμπτώματα της οποίας μπορούν να βελτιωθούν με νευροχειρουργική επέμβαση;

Πρόκειται για τον Υδροκέφαλο Φυσιολογικής Πίεσης (Normal pressure hydrocephalus - NPH).

Ορισμός και Παθοφυσιολογία

Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης (NPH) αποτελεί μια παθολογική κατάσταση όπου αυξάνεται ο όγκος του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) στις κοιλίες του εγκεφάλου, με την ενδοκράνια πίεση να παραμένει συνήθως στα ανώτερα φυσιολογικά όρια, λόγω αργής και σταδιακής συσσώρευσης. Το ΕΝΥ παράγεται φυσιολογικά σε ποσότητα 125-150 ml στους ενήλικες, με ενδοκρανιακή πίεση 15-20 cmH2O. Στο NPH διαταράσσεται η ισορροπία παραγωγής, ροής ή απορρόφησης. Αυτή η διόγκωση των κοιλιών πιέζει τον εγκέφαλο από μέσα προς τα έξω, προκαλώντας νευρολογική δυσλειτουργία χωρίς οξεία υπέρταση.

Συμπτώματα και Κλινική Εικόνα

Η κλασική τριάδα συμπτωμάτων περιλαμβάνει διαταραχή βάδισης (ασταθές, πλατύ βήμα), γνωστική έκπτωση (εκτελεστική δυσλειτουργία, εξασθένηση μνήμης) και σφιγκτηριακή δυσλειτουργία (ακράτεια ούρων). Συχνά εμφανίζεται σε ηλικιωμένους, μιμούμενο άνοια όπως Alzheimer, με προοδευτική επιδείνωση αν δεν αντιμετωπιστεί. Η διαταραχή βάδισης είναι συχνά το πρώτο σύμπτωμα, ενώ η ακράτεια και η άνοια ακολουθούν.

Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου

Προκαλείται από διαταραχή απορρόφησης ΕΝΥ, συχνά ιδιοπαθή σε ηλικιωμένους, ή δευτερογενώς από τραύμα κεφαλής, αιμορραγία, λοίμωξη ή απόφραξη. Συνδέεται με πτώσεις, υποσκληρίδια αιματώματα ή ενδοεγκεφαλικές αιμορραγίες, ιδιαίτερα σε άτομα άνω των 60 ετών. Η αργή εξέλιξη επιτρέπει διατήρηση φυσιολογικής πίεσης.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε απεικονιστικές εξετάσεις (CT/MRI δείχνουν διόγκωση κοιλιών), νευροψυχολογική εκτίμηση, κινητική εκτίμηση (πχ. ικανότητα βάδισης) και δοκιμασία αποστράγγισης ΕΝΥ (tap test). Βελτίωση των νευροψυχολογικών και κινητικών ικανοτήτων μετά από επαρκή αποστράγγιση ΕΝΥ (τουλάχιστον 40-50ml) επιβεβαιώνουν τη διάγνωση. Σαφώς, συνίσταται μια ενδελεχή νευρολογική εκτίμηση προκειμένου να αποκλεισθούν άλλες ανοιακές παθολογίες.

Θεραπεία και Πρόγνωση

Η χειρουργική τοποθέτηση Κοιλιοπεριτοναϊκής Παροχέτευσης (VP shunt) από τις κοιλίες του εγκεφάλου στο περιτόναιο είναι η κύρια θεραπεία, βελτιώνοντας συμπτώματα σε πολλούς ασθενείς αν γίνει έγκαιρα. Συνήθως, πρώτα βελτιώνονται τα συμπτώματα ούρησης, μετά η βάδιση και τελικά η μνήμη.

Πηγή φωτογραφίας: Singh G, Sharma R, Gaillard F, et al. Normal pressure hydrocephalus. Reference article, Radiopaedia.org (Accessed on 08 Dec 2025) https://doi.org/10.53347/rID-6306