ΚΑΤΑΓΜΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ
Το κάταγμα σπονδύλου είναι μια σοβαρή πάθηση που μπορεί να προκύψει από τραυματισμό, οστεοπόρωση ή κακοήθη νόσο και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής.
Η έγκαιρη διάγνωση και η εξατομικευμένη αντιμετώπιση είναι καθοριστικές για την ανακούφιση από τον πόνο, την αποφυγή επιπλοκών και την επιτυχή αποκατάσταση.
Τι είναι το κάταγμα σπονδύλου;
Οι σπόνδυλοι είναι τα οστά που αποτελούν τη σπονδυλική στήλη και προστατεύουν το νωτιαίο μυελό και τις νευρικές ρίζες. Όταν ένας σπόνδυλος υποστεί κάταγμα, η δομή του διαταράσσεται και το σώμα του συμπιέζεται, χάνοντας το φυσιολογικό ορθογώνιο σχήμα του.
Το συμπιεστικό κάταγμα σπονδύλου είναι ο συχνότερος τύπος και εντοπίζεται κυρίως στην οσφυϊκή μοίρα. Συνήθως αφορά το πρόσθιο τμήμα του σπονδύλου, δίνοντάς του σφηνοειδή εμφάνιση. Όσο περισσότεροι σπόνδυλοι προσβάλλονται, τόσο πιο έντονη είναι η παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης.
Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, το κάταγμα μπορεί να οδηγήσει σε στένωση του σπονδυλικού σωλήνα και πίεση στα νεύρα, με αντίστοιχες νευρολογικές εκδηλώσεις.
Ποια είναι τα αίτια;
Τα κατάγματα σπονδύλου διακρίνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες ανάλογα με την αιτία τους.
Οστεοπορωτικό κάταγμα σπονδύλου
Είναι η συχνότερη αιτία, ιδίως σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και σε ηλικιωμένους. Η οστεοπόρωση μειώνει την οστική πυκνότητα και αντοχή, με αποτέλεσμα ακόμα και μια ήπια κίνηση ή πτώση να επαρκεί για να προκαλέσει κάταγμα. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, το κάταγμα μπορεί να συμβεί αυτόματα, χωρίς εμφανή τραυματισμό.
Τραυματικό κάταγμα
Προκαλείται από ισχυρή δύναμη, όπως τροχαίο ατύχημα, πτώση από ύψος ή αθλητικός τραυματισμός. Τα τραυματικά κατάγματα μπορεί να είναι ασταθή και να απαιτούν άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.
Παθολογικό κάταγμα
Εμφανίζεται όταν ο σπόνδυλος έχει αποδυναμωθεί από κακοήθη νόσο, όπως μεταστάσεις ή πρωτοπαθείς όγκοι της σπονδυλικής στήλης. Η αντιμετώπιση στις περιπτώσεις αυτές είναι πολυεπίπεδη και απαιτεί συνεργασία με ογκολόγο.
Ποια είναι τα συμπτώματα του κατάγματος σπονδύλου;
Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο και τη σοβαρότητα του κατάγματος. Τα πιο συχνά περιλαμβάνουν:
-
Οξύ ή χρόνιο πόνο στη μέση ή στη ράχη, που επιδεινώνεται με την κίνηση και την ορθοστασία
-
Απώλεια ύψους, ιδίως σε πολλαπλά οστεοπορωτικά κατάγματα
-
Κυφωτική στάση σώματος, δηλαδή έντονη προς τα εμπρός κλίση της σπονδυλικής στήλης
-
Μυϊκές συσπάσεις και δυσκαμψία στην περιοχή του κατάγματος
-
Μουδιάσματα, αδυναμία ή αντανακλώμενος πόνος στα άκρα, εφόσον υπάρχει νευρική πίεση
Σε περιπτώσεις ασταθούς κατάγματος με νευρολογικά συμπτώματα, όπως αδυναμία στα κάτω άκρα ή διαταραχές σφιγκτήρων, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό του ιστορικού, της κλινικής εξέτασης και των απεικονιστικών ευρημάτων.
Οι απλές ακτινογραφίες σε όρθια θέση αποτελούν την πρώτη εξέταση και αναδεικνύουν τη σφηνοειδή παραμόρφωση και τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης.
Η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) είναι η εξέταση εκλογής για την εκτίμηση της οξύτητας του κατάγματος, την ανίχνευση νευρικής πίεσης και τη διάκριση μεταξύ οστεοπορωτικού και παθολογικού κατάγματος.
Η Αξονική Τομογραφία (CT) παρέχει λεπτομερή εικόνα της οστικής ανατομίας και είναι απαραίτητη για τον χειρουργικό σχεδιασμό.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση του κατάγματος σπονδύλου εξατομικεύεται ανάλογα με τον τύπο και τη σοβαρότητα του κατάγματος, την αιτία, την ηλικία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Συντηρητική αγωγή
Τα περισσότερα σταθερά κατάγματα σπονδύλου, και ιδίως τα οστεοπορωτικά, αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά. Η αναλγητική αγωγή, η σχετική ανάπαυση και, ενίοτε, η χρήση κηδεμόνα σπονδυλικής στήλης αποτελούν τον κορμό της συντηρητικής θεραπείας.
Παράλληλα, η αντιμετώπιση της υποκείμενης οστεοπόρωσης με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη για την πρόληψη νέων καταγμάτων.
Σπονδυλοπλαστική και Κυφοπλαστική
Όταν η συντηρητική αγωγή δεν επαρκεί για την ανακούφιση του πόνου, ή σε ασθενείς που δεν μπορούν να την ανεχθούν, η σπονδυλοπλαστική και η κυφοπλαστική αποτελούν ελάχιστα επεμβατικές επιλογές με εξαιρετικά αποτελέσματα στον έλεγχο του πόνου.
Και στις δύο επεμβάσεις, μια κοίλη βελόνα οδηγείται υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση μέσα στον κατεαγότα σπόνδυλο και εγχέεται ειδικό οστικό τσιμέντο για τη σταθεροποίησή του.
Η διαφορά έγκειται στο ότι κατά την κυφοπλαστική εισάγεται πρώτα ένα μπαλόνι που διογκώνεται για να δημιουργήσει κοιλότητα και να αποκαταστήσει εν μέρει το ύψος του σπονδύλου, πριν την έγχυση του τσιμέντου.
Αυτό την καθιστά προτιμότερη επιλογή σε νεότερους ασθενείς ή σε πιο πρόσφατα κατάγματα όπου η αποκατάσταση του ύψους είναι εφικτή.
Οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται συνήθως υπό γενική αναισθησία και οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σπίτι την επόμενη ημέρα.
Χειρουργική σταθεροποίηση
Σε ασταθή κατάγματα, σε κατάγματα με νευρολογικές επιπλοκές ή σε παθολογικά κατάγματα από κακοήθη νόσο, η χειρουργική σταθεροποίηση με σπονδυλοδεσία είναι η ενδεδειγμένη επιλογή. Η επέμβαση αποσκοπεί στην αποσύμπιεση των νευρικών στοιχείων, στην αποκατάσταση της ευθυγράμμισης της σπονδυλικής στήλης και στη σταθεροποίησή της με εμφυτεύματα.
Η επιλογή της τεχνικής εξατομικεύεται με βάση την ανατομία, τον αριθμό των προσβεβλημένων επιπέδων και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Δρ. Μαζαράκης
Εξειδίκευση & Προσέγγιση
Τα κατάγματα σπονδυλικής στήλης, και ιδίως τα παθολογικά κατάγματα από κακοήθη νόσο, αποτελούν σημαντικό κομμάτι της κλινικής εξειδίκευσης του Δρ. Μαζαράκη.
Η εκπαίδευσή του περιλαμβάνει fellowship επιπλεγμένης χειρουργικής σπονδυλικής στήλης (complex spine fellowship) στο Leeds General Infirmary (Leeds), Queens Medical Centre (Nottingham) & Beaumont hospital (Dublin) καθώς και εκτενή εμπειρία στη χειρουργική σταθεροποίηση σύνθετων καταγμάτων.
Αποκατάσταση μετά από κάταγμα σπονδύλου
Χρόνος αποκατάστασης
Ο χρόνος αποκατάστασης μετά από κάταγμα σπονδύλου εξαρτάται από τον τύπο του κατάγματος και τη θεραπευτική προσέγγιση που ακολουθήθηκε.
Μετά από σπονδυλοπλαστική ή κυφοπλαστική, οι περισσότεροι ασθενείς κινητοποιούνται την ίδια ή την επόμενη ημέρα και επιστρέφουν στις βασικές καθημερινές δραστηριότητες άμεσα. Μετά από χειρουργική σταθεροποίηση, η ανάρρωση είναι μεγαλύτερη και η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες.
Φυσικοθεραπεία
Η φυσικοθεραπεία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην αποκατάσταση. Τα προγράμματα ενδυνάμωσης των μυών του κορμού, βελτίωσης της ισορροπίας και σταδιακής επαναφοράς στη δραστηριότητα μειώνουν τον κίνδυνο νέων καταγμάτων και βελτιώνουν τη λειτουργικότητα.
Κάθε ασθενής με κάταγμα σπονδύλου αξίζει μια ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το κάταγμα αλλά και την υποκείμενη αιτία, την ηλικία και τις λειτουργικές ανάγκες.
Add your own content here. Click to edit.